تورک دیلینه مدرسه مدرسه

امروز طی یک اتفاقی که برایم پیش افتاد سوالی به ذهنم رسید که آن را برای شما و مخصوصا برای خودم مطرح می کنم که اگر روزی فردی از سایر نقاط ایران ( غیر تورک) یا جهان به آذربایجان بیاید و شما شروع به تعریف زبان و هویت و وطنتان بکنید و او نیز بخواهد که زبان شما(تورکی آذربایجانی) را یاد بگیرد آیا واقعا خواهید توانست او را در این امر به طور صحیح یاری کنید؟؟!
آیا او این را نخواهد گفت که:
شما  چگونه   ادعا  داريد  كه  قومي آزاد و مستقل هستيد در حالي كه نمي توانيد زبان مادري خود را بنويسيد و بخوانيد ؟

در این لحظه سخن آلونس دوده به یادم می افتد که می گوید:
وقتي قومي به اسارت دشمن درآيد و مغلوب و مقهور آن گردد تا وقتي كه زبان خويش را همچنان حفظ مي كند همچون كسي است كه كليد زندان خويش را دردست داشته باشد.

مولوی و آذربایجانلی یولداشلاری( اورمو لو و خوی لو لار)

پدیده نادره اى چون "مولانا جلال الدین محمد بلخى رومى" که منحصرا انسان و انسانیت را ترنم نموده بی شک فراتر از قیدهاى نژادى٫ ملى٫ زبانى٫ اعتقادى و زمانى است. مولانا از آن همه انسانهاست و آثارش جزء گرانبهاترین میراث مشترک بشریت بشمار می آید.
جلال الدین محمد در بلخ به دنیا آمد، در ترکیه رشد یافته فقیهی عالیمقام شد و در حلقه آذربایجانیان پیرامونش مبدل به مولاى رومى گشتּ وی آفتاب درخشان فرهنگ عرفانی و معنوی جهان اسلام، کشورهاى ایران، ترکیه و افغانستان، فخر آذربایجان و خراسان، از بزرگترین شاعران درجه اول زبان و ادبیات فارسى و از پیشگامان ترکی سرائى در غرب آسیا است.
ادبیات فارسی به حق می بایست بر خود ببالد که چنین ابر انسانى٫ ، دیوان کبیر و قران ناطق را به زبان فارسی سروده است. همچنانکه خلق ترک (ترکیه) به سبب روى آورد مولانا به سرزمین جنت نشان آناتولی و با آغوش باز پذیرفتن وى و همچنین قرار داشتن کعبه عاشقان در این دیار بر خود می بالد و خلق ترک)آذربایجان) نیز به سیماهایى چون شمس تبریزى که زاینده مولوى عارف و حسام الدین چلبى اورموى( اورومیه ای) ملقب به ابن اخى ترک که سبب بلا واسطه آفرینش مثنوى اند، به حق مباهات مینماید.
مولانا از این دو ترک آذربایجانی حیات خویش به شکل گل (شمس الدین تبریزى) و گلاب(حسام الدین چلبی اورموى) یاد کرده استּاساسا مولانا محصور در محیطى آذربایجانی بوده و آذربایجانیان مهر خود را بر خلقت اسطوره مولانا زده اند: شمس الدین تبریزى(زاینده مولاناى عارف)، اخى ترک حسام الدین چلبى اورموى (آفریننده مولاناى شاعر و عامل نگارش مثنوى و ּּּ اولین جانشین وى)، شیخ نصیرالدین محمد خوئى (اندیشمند آذربایجانی ملقب به اخی ائوره ن، موسس جریان پیش علوى اخوت- فتوت (از غلات شیعه) در آناتولى یعنى تشکیلات اخیان روم (قارداشلار-برادران)، اهل شهر خوى آذربایجان که در عصر سلاجقه روم به آسیاى صغیر مهاجرت کرده بودּنام اخیان و شخص اخى ائوره ن در ماجراى قتل شمس تبریزی نیز به میان کشیده شده است(سراج الدین اورموى (فقیه روشنفکر قونیه که چتر حمایت خود را بر مولانا و آئین سماع و موسیقى گشود(بدرالدین تبریزى )اولین آرامگاه مولانا، کعبه عاشقان تحت نظارت معمار دوره سلجوقى و شیمیدان مشهور آذربایجانى بدرالدین تبریزى و در زمان سلطان ولد و از طرف عارف ترک آذربایجانی حسام الدین چلبى اورموى ساخته شده است، شهاب الدین سهروردى، ּּּּ تنها شمارى از آذربایجانیان پیرامونى حیات مولانا هستندּ

قایناق:    یاشار دنیز اوغلو